Wij ontmoeten elkaar in de flat waar Johan woont. Johan is op zijn elektrische step gekomen. “Ik kan dat doen omdat ik niet drink en geen drugs gebruik. Anders kan je niet op zo’n step, dan val je om”.
Gezin
Johan is geboren in 1947 in Wormerveer in de Zaanstreek. Hij is de tweede uit een gezin met tien kinderen. Hij heeft een oudere zus en acht broers. Toen het gezin nog uit vier personen bestond (Johan met zijn zus en ouders), had de huisarts zijn ouders geadviseerd om het bij twee kinderen te laten. Johan vermoedt dat dit te maken had met de psychische kwetsbaarheid van zijn moeder. Er kwamen nog acht kinderen, allen zoons, bij!
Lagereschooltijd
Johan zat in Wormerveer op de School met de Bijbel. Hij heeft er goede herinneringen aan. De school was niet streng. Johan denkt dat dit de invloed van de Zaanstreek was, van zowel het socialisme alsook van het communisme.
In 1952 verhuisde het gezin naar Hulsthorst, een plaatsje in de buurt van Nunspeet. Ook daar deed Johan het goed op school. Hij was heel goed in rekenen. Hij mocht de vijfde klas overslaan. Johan had een grote belangstelling voor elektrotechniek en ging daarom naar de Lagere Technische School. Hij heeft die in een jaar afgerond.
Keerpunt in het gezin
Aanvankelijk was het gezellig thuis. Toen Johan vier jaar oud was, zagen zijn ouders het ‘licht’. Zij werden zwaar gelovig. Johan weet niet wat de reden is geweest van de ommezwaai. Zijn ouders sloten zich aan bij een kerk in Westzaan. De ouderling was vreselijk streng en bitter. Er werd in de kerk van uitgegaan dat de mens in principe slecht is. Johans vader was een Calvijn-aanhanger en geloofde in lotsbestemming: voor de geboorte stond al vast hoe het leven zou verlopen. Johan, nog een kind, verzette zich tegen de kerk en het geloof. Johan zegt dat hij zijn moeder heeft zien veranderen in een hele angstige vrouw, bang voor de dag des oordeels.
Het was na ‘het keerpunt’ nooit meer gezellig in huis. De kinderen werden nooit geknuffeld.
Met Johans moeder ging het steeds slechter. Zij was angstig, had smetvrees en moest desondanks het grote gezin draaiende houden. De kinderen werden abnormaal schoongehouden. Ze werden af en toe met hun hoofd onder water gehouden.
Uiteindelijk werd zij ernstig psychotisch en werd zij met een maatregel opgenomen in een psychiatrische instelling in Ermelo.
De ouders werden kort daarna uit de ouderlijke macht gezet en alle kinderen werden uit huis geplaatst en in verschillende kindertehuizen ondergebracht. Johan, toen dertien jaar, kwam in een pleeggezin terecht en ging later naar jeugddorp de Glind, waar normen uit de jaren ’30 werden gehanteerd. Johan had met zijn jongste broer een fijne band, zij hadden gezamenlijke interesses. Zijn broer was gelovig maar dat stond hun contact niet in de weg. Ze spraken er niet over. In 1981 is hij verongelukt. Johan: “Ik was anderhalf jaar een gebroken man”.
Contact met ouders na de uithuisplaatsing
Johan had weinig contact met zijn ouders nadat hij uit huis geplaatst was. Zijn vader is, in vijf jaar tijd, twee keer bij hem langs geweest. Zijn moeder stuurde weleens een kaartje. Vele jaren later heeft hij nog wel een paar keer een vertrouwelijk gesprek met zijn moeder gehad. Dat waren fijne gesprekken. Zijn moeder hield eigenlijk niet van kinderen. Zij hield wel van haar eigen kinderen, maar kinderen krijgen had voor haar niet gehoeven. Johans moeder vertrouwde hem toe dat zij in haar jeugd seksueel was misbruikt. Met zijn vader heeft Johan nooit meer contact gehad. Beide ouders zijn inmiddels overleden. “Mijn moeder was eigenlijk een hele leuke vrouw”, zegt Johan. “Ik heb haar nooit iets kwalijk genomen.”
Opleiding en werk
Johan heeft de avond-Hogere Technische School (1964-1967) gedaan in Hilversum. Overdag werkte hij in een radiozaak in Amersfoort. Drie keer in de week ging hij ‘s avonds op de fiets van Amersfoort naar Hilversum en weer terug! Na de HTS solliciteerde hij bij de NOS. Hij kreeg daar een baan en heeft daar tien jaar gewerkt. Hij verhielp storingen. Het was een goede baan en Johan kon zich een mooie Citroën veroorloven. Inmiddels woonde hij in Elburg.
Na zijn werk bij de NOS begon Johan een eenmansbedrijfje. “Een feest!”, zegt Johan. Hij repareerde elektronica zoals videoapparatuur, tv’s, enz. Hij bleef hongerig naar kennis en in de periode 92-96 deed hij de avondstudie kernfysica in Delft.
Liefde
Johan is in 1971 getrouwd en een jaar later werd er een dochtertje geboren. Het huwelijk heeft niet lang geduurd. Johan betrapte zijn vrouw op een zaterdagochtend in bed met een van zijn broers. Hij zette zijn vrouw en zijn broer op straat, in hun nakie. “Met mij moet je geen grappen uithalen.” Johan en zijn ex hebben nog geprobeerd om samen verder te gaan maar dat ging niet meer. Het huwelijk was stuk. Ze hadden bovendien weinig gemeenschappelijke interesses. Zijn dochtertje werd toegewezen aan zijn vrouw. Zo ging dat toen.
“Een keer in je leven krijg je een mooie relatie”, zegt Johan. En die heeft hij gehad met een Italiaans-Joodse vrouw. Zij ontmoetten elkaar in een kroeg op de Zeedijk in Amsterdam. Ze hebben het ontzettend fijn samen gehad, tien jaar lang, totdat zij in 2015 stierf aan darmkanker.
Wonen
Na de scheiding in 1973 ging Johan bij een neef in Nunspeet wonen. Daarna woonde hij op een camping, in een vakantiehuisje. In 2000 werd de camping verkocht, waarna Johan dakloos werd. Het lukte hem niet om een eigen woning te vinden en hij sliep een tijdje bij het Leger des Heils in Haarlem. Om in zijn onderhoud te kunnen voorzien, verkocht hij de daklozenkrant voor een Albert Heijn waarmee hij veel geld ophaalde. Hij heeft ook nog eens een winkeldief gepakt. Hij werd door de manager van het AH-filiaal met koffie en broodjes beloond. Via via is Johan in zijn flat terechtgekomen. Hij heeft het hier naar zijn zin.
2025
Het zwaar christelijke geloof heeft een negatieve invloed gehad op Johans leven. Niet dat hij erop tegen is als mensen in God geloven, nee helemaal niet. “Prachtig zelfs als het geloof hun kracht geeft, maar kom niet bij mij. De Here Jezus kan je problemen niet oplossen, dat moet je zelf doen.” Aan tv-dominees of mensen die anderen willen bekeren heeft Johan een hekel. Aan programma’s die pretenderen dat grote gezinnen gezellig zijn ook.
Met zijn broers heeft Johan geen contact meer. Zij zijn heel kerkelijk en willen geen contact meer met hem. Aan zijn overleden broer denkt Johan nog elke dag. Via Facebook heeft hij af en toe contact met zijn zus die in Miami woont. Zij heeft zich afgekeerd van het geloof. Johan hoopt zijn zus nog eens te kunnen bezoeken in de VS.
Zijn dochter woont in Nunspeet, hij heeft af en toe contact met haar via Facebook. Johan heeft nu een leuke relatie met zijn vriendin. Ze wonen niet samen. Dat hoeft voor Johan niet. “Ik ben blij met mijn vrijheid.”
Johan repareert nog altijd graag elektronische apparatuur. Van een kapotte, niet-werkende radio een hele maken. Dat is zijn passie!
Ik heb Johan leren kennen als een vriendelijke, bescheiden man met een enorme veerkracht.
Amsterdam, juni 2025
